Lễ nghi nông nghiệp truyền thống của tộc người Chăm và Raglai tỉnh Ninh Thuận

LỜI GIỚI THIỆU

Ninh Thuận là một vùng đất khô hạn nằm ở cực nam Trung bộ Việt Nam, thuộc tiểu vùng Panduranga của vương quốc Champa. Để khắc phục sự hà khắc của thiên nhiên, cư dân nơi đây đã sáng tạo nên một nền văn minh lúa nước với giống lúa Chiêm nổi tiếng khắp vùng và lan tỏa đến các nước láng giềng. Ngày nay, không chỉ để lại những hệ thống đập nước, công trình thủy lợi và những đồng ruộng nuôi sống cư dân của vùng đất này từ ngàn xưa cho đến tận ngày nay, mà còn để lại nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng với kỹ thuật xây dựng độc đáo nhằm ghi nhớ đến công lao của các vị anh hùng dân tộc đã có công khai khẩn đất đai, dẫn thủy nhập điền mang lại sự ấm no hạnh phúc cho nhân dân.

Bên cạnh đó, chính nơi đây cũng đã sản sinh ra hai tộc người bản địa, đó là tộc người Chăm và tộc người Raglai. Mặc dù trải qua nhiều cuộc binh biến và thăng trầm của lịch sử, nhưng tộc người Chăm và tộc người Raglai là hai tộc người đã có công vun sới và bồi đắp tài sản quí giá của cha ông để lại cho vùng đất Ninh Thuận ngày nay. Trong đó, không thể không kể đến giá trị văn hóa tinh thần mà cụ thể là lễ nghi nông nghiệp truyền thống.

Vì vậy, khi đề cập đến văn hóa truyền thống của hai tộc người Chăm và Raglai, các công trình nghiên cứu trước đây ít nhiều cũng nhắc đến các lễ nghi liên quan đến nông nghiệp, tiêu biểu như “Nông nghiệp cổ truyền của đồng bào Chăm ở Thuận Hải” của Phan Lạc Tuyên (1978), “Người Raglai ở Việt Nam” của Nguyễn Tuấn Triết (1991), “Văn hóa và xã hội người Raglai ở Việt Nam” của tập thể tác giả (1998),“Lễ hội của người Chăm” của Sakaya (2003), “Lễ nghi nông nghiệp trong văn hóa truyền thống của người Chăm ở Nam Trung Bộ Việt Nam” của Nguyễn Xuân Lý (2004) v… v…

Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có công trình nghiên cứu nào chuyên sâu về lễ nghi nông nghiệp truyền thống của hai tộc người Chăm và Raglai. Để đáp ứng điều này, Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa Chăm mong muốn công bố công trình nghiên cứu do các chuyên viên nghiên cứu của Trung tâm thực hiện với tựa đề “Lễ nghi nông nghiệp truyền thống của tộc người Chăm và Raglai tỉnh Ninh Thuận”.

Đây là tập sách chuyên khảo, không chỉ đi sâu tập trung nghiên cứu về lễ nghi nông nghiệp thuần túy, mà còn cung cấp một số tư liệu quí giá liên quan đến nông nghiệp như nông lịch, tập quán sản xuất, tư liệu sản xuất, giống cây trồng, hệ thống đập nước, công trình thủy lợi, qui trình canh tác v… v… Đặc biệt, bên cạnh đó các tác giả đã nêu lên những nhận xét đánh giá về giá trị của lễ nghi nông nghiệp của người Chăm và người Raglai như là giá trị văn hóa bản địa, giá trị xã hội – nhân văn và được xem như là tri thức dân gian cần được bảo tồn và phát huy.

Với tập sách này, hy vọng sẽ góp phần giới thiệu một cách có hệ thống toàn bộ các nghi lễ nông nghiệp truyền thống của hai tộc người Chăm và Raglai. Ngoài việc giới thiệu các lễ nghi nông nghiệp, tập sách còn cung cấp tương đối khá đầy đủ các tư liệu sản xuất truyền thống bằng hình vẽ và hệ thốn g thủy lợi của tộc người Chăm và Raglai tại địa bàn tỉnh Ninh Thuận.

Trang bìa

Qua tập sách này, người đọc có thể hình dung được một phần nào bức tranh đời sống sinh hoạt văn hóa của dân tộc bản địa ở miền đất Panduranga trước đây và vùng đất Ninh Thuận ngày nay.

Tuy chưa thể trình bày theo từng dân tộc một cách toàn diện, nhưng tập sách sẽ giúp cho người đọc hiểu thêm mối tương đồng văn hóa của hai tộc người không chỉ về mặt nguồn gốc lịch sử, ngôn ngữ mà còn gần gủi về văn hóa vật chất và cả về mặt văn hóa tinh thần, nhằm minh chứng thêm “Cam sa-ai Raglai adei” cùng một cội nguồn của hai dân tộc anh em.

Ảnh bìa cuối

Nguồn: http://gilaipraung.com
CÁC BÀI LIÊN QUAN
Bản quyền thuộc Trung tâm Công nghệ Thông tin Thừa Thiên Huế